De wereldwijde hit Flowers van Miley Cyrus is niet alleen muzikaal een succes, maar ook onderwerp van een juridische procedure over vermeende auteursrechtinbreuk. De zaak draait om de vraag of Flowers inbreuk maakt op het auteursrecht op het nummer When I Was Your Man van Bruno Mars.
Voor ondernemers (waaronder artiesten) in de muzieksector is dit een herkenbaar risico. In het muziekrecht komen claims over auteursrecht steeds vaker voor, zeker nu muziekrechten in handen zijn van professionele investeerders die actief handhaven. In deze Update wordt uitgelegd uit wanneer sprake kan zijn van auteursrechtinbreuk bij muziek, en wat u als ondernemer (bijv. als artiest) kunt doen om risico’s te beperken.
Wat speelt er in de zaak rond het nummer Flowers?
In 2024 is een procedure gestart tegen Miley Cyrus, haar co-auteurs en verschillende exploitatiepartijen. Opvallend is dat de vordering niet is ingesteld door Bruno Mars zelf, maar door een partij die een deel van de auteursrechten op When I Was Your Man heeft verworven van een van de mede-auteurs.
Binnen het auteursrecht is het mogelijk om een aandeel in een auteursrecht over te dragen. De verkrijger kan vervolgens zelfstandig optreden tegen een vermeende auteursrechtinbreuk. Dat is hier gebeurd.
De eisende partij stelt onder meer dat:
- Muzikale elementen uit het eerdere nummer zijn overgenomen.
- Er sprake is van overeenkomsten in toonreeksen en harmonische structuren.
- De songteksten inhoudelijk en qua formulering te veel gelijkenis vertonen.
- Er een inhoudelijke en commerciële samenhang bestaat tussen beide werken.
De gedaagde partij betwist dit gemotiveerd. Daarbij wordt aangevoerd dat:
- Geen sprake is van overname van een beschermde melodie.
- De gestelde overeenkomsten zien op algemene muzikale bouwstenen.
- De tekstuele gelijkenissen betrekking hebben op veelvoorkomende woorden en thema’s binnen het genre van break-up songs.
- Er geen aantoonbare marktschade is.
De procedure bevindt zich in een fase waarin wordt beoordeeld of de zaak inhoudelijk moet worden voortgezet of kan worden afgedaan zonder volledige bewijsprocedure.
Wanneer is sprake van auteursrechtinbreuk bij een lied als Flowers?
De kernvraag in deze zaak is of beschermde elementen uit When I Was Your Man zijn overgenomen in Flowers.
In het auteursrecht geldt dat alleen de oorspronkelijke, creatieve uitwerking van een werk wordt beschermd. Niet beschermd zijn:
- Ideeën of thema’s
- Algemene stijlkenmerken
- Veelgebruikte akkoordschema’s
- Losse woorden of korte, gangbare zinnen
Bij de beoordeling van auteursrechtinbreuk moet daarom eerst worden vastgesteld welke elementen daadwerkelijk auteursrechtelijk beschermd zijn. Vervolgens wordt bekeken of juist die beschermde elementen zijn overgenomen.
In muziekzaken gebeurt dit vaak aan de hand van deskundigenonderzoek, waarbij compositie, melodie, harmonie en tekst worden geanalyseerd.
Kun je auteursrecht claimen op een akkoordenschema of toonreeks?
Een veelgestelde vraag van artiesten is of een akkoordenschema of toonreeks auteursrechtelijk beschermd is.
In beginsel geldt een standaard akkoordenschema, zoals een veelgebruikte harmonische reeks, is vrij te gebruiken. Een abstracte toonreeks zonder specifieke ritmische en melodische uitwerking is doorgaans niet beschermd.De concrete melodie als creatieve combinatie van toonhoogte en ritme kan wel bescherming genieten.
Dat betekent dat overeenkomsten in algemene muzikale bouwstenen niet automatisch leiden tot auteursrechtinbreuk. Pas wanneer de specifieke, oorspronkelijk vormgegeven melodische lijn is overgenomen, kan sprake zijn van een juridisch probleem.
Voor ondernemers in het muziekrecht is het daarom belangrijk om onderscheid te maken tussen inspiratie op genreniveau en daadwerkelijke overname van beschermde elementen.
Wanneer zijn songteksten beschermd door het auteursrecht?
Ook bij songteksten geldt dat niet ieder vergelijkbaar element beschermd is.
Algemene thema’s zoals een verbroken relatie, spijt of verwerking of zelfstandigheid na een break-up zijn niet exclusief toebedeeld aan één auteur. Het auteursrecht beschermt de concrete formulering en creatieve keuzes, niet het onderliggende idee.
Losse woorden zoals “flowers”, “hand” of “hours” zijn niet beschermd. Zelfs overeenkomsten in korte zinsdelen leiden niet automatisch tot auteursrechtinbreuk, tenzij sprake is van een herkenbare en substantiële overname van de creatieve uitwerking.
Voor ondernemers die teksten laten schrijven of aankopen, is het raadzaam om te controleren of sprake is van een zelfstandige, oorspronkelijke creatie.
Kunnen investeerders optreden bij auteursrechtinbreuk?
Een opvallend aspect in de zaak rond Flowers is dat niet de oorspronkelijke artiest, maar een partij die een deel van de auteursrechten heeft verworven, de procedure is gestart.
Binnen het muziekrecht kunnen auteursrechten geheel of gedeeltelijk worden overgedragen. De verkrijger kan vervolgens zelfstandig handhaven en optreden tegen vermeende auteursrechtinbreuk.
Voor ondernemers betekent dit:
- Controleer bij overname van muziekrechten welke bevoegdheden precies zijn overgedragen.
- Wees bedacht op handhaving door fondsen of investeerders.
- Houd rekening met procedures waarin meerdere partijen, zoals uitgevers en distributeurs, worden betrokken.
Wat als u wordt beschuldigd van auteursrechtinbreuk?
Een claim wegens auteursrechtinbreuk kan grote financiële en reputatieschade veroorzaken. Wordt u aangesproken, dan is het van belang om:
- Direct juridisch advies in te winnen.
- Te laten onderzoeken welke concrete elementen worden verweten.
- Te beoordelen of die elementen daadwerkelijk auteursrechtelijk beschermd zijn.
- Na te gaan of er sprake is van ontlening of van een zelfstandige creatie.
In sommige gevallen kan ook de vraag spelen of het nieuwe werk voldoende eigen, oorspronkelijk karakter heeft, of dat een beroep op een wettelijke beperking mogelijk is. Dit vereist altijd een zorgvuldige juridische analyse.
Hoe voorkomt u auteursrechtinbreuk in de muziekpraktijk?
Voorkomen is beter dan procederen. Binnen het muziekrecht adviseren wij ondernemers (bijv. artiesten) onder meer om:
- Creatieve processen goed vast te leggen.
- Demo’s en versies te documenteren.
- Duidelijke afspraken te maken met co-auteurs en producers.
- Vooraf een juridische check te laten uitvoeren bij twijfelgevallen.
Zeker bij commerciële releases met grote zichtbaarheid, zoals een potentiële hit als Flowers, is een risicoanalyse geen overbodige luxe.
Conclusie: Flowers laat zien hoe belangrijk auteursrecht in het muziekrecht is
De zaak rond Flowers onderstreept hoe dun de scheidslijn kan zijn tussen inspiratie en auteursrechtinbreuk. Niet elke overeenkomst in melodie, tekst of sfeer levert een inbreuk op. Doorslaggevend is of beschermde, oorspronkelijke elementen zijn overgenomen.
Voor ondernemers in de muzieksector is kennis van het auteursrecht essentieel. Of u nu artiest, producent, uitgever of investeerder bent, een zorgvuldige omgang met rechten voorkomt kostbare procedures.
