Accountants spelen een cruciale rol in het waarborgen van de betrouwbaarheid van jaarrekeningen. Hun verklaringen bieden zekerheid aan stakeholders, zoals crediteuren, aandeelhouders en financiers. Toch blijkt uit de praktijk dat fouten van accountants grote gevolgen kunnen hebben, vooral bij faillissementen. In deze tweede blog van ons drieluik bespreken we hoe accountants aansprakelijk kunnen worden gesteld, welke fouten vaak voorkomen en wat we kunnen leren uit relevante jurisprudentie.
Waarom zijn accountantsverklaringen belangrijk?
Een jaarrekening zonder accountantsverklaring biedt weinig zekerheid aan belanghebbenden. Accountantsverklaringen – zoals samenstellings-, beoordelings- of controleverklaringen – geven inzicht in de financiële betrouwbaarheid van een onderneming. Ze bieden stakeholders vertrouwen dat de cijfers correct zijn en dat de onderneming voldoet aan wettelijke vereisten.
Bij een faillissement wordt de rol van deze verklaringen echter kritisch onder de loep genomen. De curator onderzoekt of de verklaringen zorgvuldig en volgens de professionele standaarden zijn opgesteld. Dit is belangrijk, want een foutieve verklaring kan leiden tot misleidende informatie voor crediteuren en andere partijen. De Wet Tuchtrechtspraak Accountants (Wtra) biedt een juridisch kader om accountants ter verantwoording te roepen als zij hun werk niet zorgvuldig hebben uitgevoerd.
Welke fouten maken accountants bij faillissementen?
In de praktijk zijn er verschillende situaties waarin accountants in de fout gaan. Deze fouten kunnen variëren van onoplettendheid tot ernstige nalatigheid. Enkele veelvoorkomende fouten zijn:
1. Onvoldoende kritische controle
Een belangrijk aspect van het accountantswerk is professioneel-kritisch handelen. In de zaak Robin Energie bleek echter dat de accountant een samenstellingsverklaring had afgegeven zonder voldoende kritisch te zijn. Dit leidde tot misleidende informatie over het vermogen en resultaat van de onderneming.
2. Gebrekkig controledossier
Een controledossier moet aantonen dat de accountant een grondig onderzoek heeft uitgevoerd. Het ontbreken van voldoende documentatie kan een aanwijzing zijn dat de controle niet professioneel genoeg is uitgevoerd. Dit was bijvoorbeeld het geval in meerdere klachten over Mitra, waar de controle op liquide middelen te oppervlakkig bleek.
3. Foutieve verklaringen
Een verkeerde accountantsverklaring kan ernstige gevolgen hebben. In de zaak Landis gaf de accountant een goedkeurende verklaring af die later onterecht bleek. Deze fout leidde tot een misleidend beeld van de financiële situatie en vergrootte de schade voor de schuldeisers. Bij Landis werden drie posten ten onrechte goedgekeurd, waardoor het vermogen en de resultaten onjuist werden weergegeven. De curator ontdekte dat de accountant een verklaring had afgegeven op basis van onvoldoende informatie, wat leidde tot juridische aansprakelijkheid.
Deze zaken benadrukken dat de gevolgen van fouten in accountantsverklaringen groot kunnen zijn, zowel voor de onderneming als voor de accountant zelf.
Hoe kunnen accountants aansprakelijk worden gesteld?
Accountants die hun werk niet zorgvuldig uitvoeren, kunnen op verschillende manieren aansprakelijk worden gesteld:
1. Tuchtrechtelijke aansprakelijkheid
Onder de Wtra kunnen curatoren een klacht indienen bij de Accountantskamer (AcK). Deze klachten richten zich vaak op het gebrek aan zorgvuldigheid en professioneel-kritisch handelen.
2. Civiele aansprakelijkheid
Als een foutieve verklaring aantoonbare schade veroorzaakt, kan een accountant ook civielrechtelijk aansprakelijk worden gesteld. Dit gebeurde bijvoorbeeld in de zaak Landis, waar de accountant werd aangesproken op de schade die schuldeisers leden door de misleidende verklaring.
3. Reputatieschade
Naast juridische gevolgen kan een klacht of rechtszaak grote gevolgen hebben voor de reputatie van een accountant of accountantskantoor.
Conclusie
Accountants hebben een belangrijke verantwoordelijkheid bij het opstellen en controleren van jaarrekeningen. Wanneer zij hun werk niet professioneel uitvoeren, kunnen de gevolgen groot zijn, zowel voor de betrokken partijen als voor henzelf. De praktijkvoorbeelden van onder meer Robin Energie, Mitra en Landis laten zien hoe fouten in verklaringen leiden tot misleiding, schade en juridische procedures.
Wilt u weten hoe ondernemers en bestuurders dergelijke fouten kunnen voorkomen? Lees Blog 3 voor praktische tips en strategieën om risico’s te beheersen.
